Signaleren van problemen


Achtergrondinformatie

‘Hoe was uw eerste keer?’ ‘Heeft u zelf wel eens een soa gehad?’ Het zijn voorbeelden van vragen die leerlingen stellen tijdens de lessen over relaties en seksualiteit.

Bijna alle docenten worden wel eens geconfronteerd met persoonlijke vragen. Hoe ga je daarmee om? Wat doe je wanneer leerlingen elkaar persoonlijke vragen stellen? Wanneer grijp je in?

Stellen van grenzen

Door grenzen te stellen, creëer je als docent een veilige sfeer in de klas. Wanneer jij geen grenzen stelt, zullen leerlingen, ook bij medeleerlingen, makkelijker grenzen overschrijden. Denk voor de les goed na over welke vragen je wel of niet wil beantwoorden.

Maak aan het begin van de lessenserie afspraken met leerlingen. Zeker bij een onderwerp als relaties en seksualiteit proberen leerlingen de grenzen van de docent op te zoeken door persoonlijke vragen te stellen. Toch zitten leerlingen vaak niet te wachten op een persoonlijk antwoord van hun docent. Vaak zijn deze vragen bedoeld als provocatie of om te jennen.

Tips

Zorg dat je voorbereid bent en laat je niet overvallen door persoonlijk gerichte vragen van leerlingen. Wees voorzichtig.

Deel niet teveel informatie over je eigen privéleven of voorkeuren. Vragen van leerlingen kan je ontwijken of pareren door deze te spiegelen, door je grenzen te stellen of door een grapje te maken. 

Grenzen bewaken van leerlingen

Zorg dat je voorbereid bent en laat je niet overvallen door persoonlijk gerichte vragen van leerlingen. Wees voorzichtig.

Grijp tijdig in door de leerlingen aan te spreken of te wijzen op de gemaakte afspraken. Spreek een leerling ook aan wanneer deze teveel informatie deelt over persoonlijke ideeën of ervaringen. Behoed de leerling voor de gevaren van het delen van deze informatie, zoals verspreiding of pestgedrag door medeleerlingen.

Video

Bewaken van grenzen docent

 

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten omgaan met het bewaken van grenzen.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).
Bewaken van grenzen tussen leerlingen

Bekijk deze video om te zien hoe andere docenten ingrijpen wanneer leerlingen persoonlijke gerichte vragen aan elkaar stellen.

Deze video is beveiligd. Klik hier om de video te kunnen bekijken (wachtwoord vereist).

Hoe bewaak je je eigen grenzen?

  • Beantwoord geen vragen over je eigen seksuele leven. Daar zitten leerlingen niet op te wachten. Vaak zijn vragen van leerlingen over jouw seksleven als provocatie of grap bedoeld.
  • Soms kan het geven van een voorbeeld uit je eigen leven juist op een beeldende manier het onderwerp verduidelijken of meer openheid creëren. Ga niet in op je seksuele ervaringen maar beperk je tot relationele aspecten, zoals verliefd zijn of verkering.
  • Wil je toch iets persoonlijks vertellen, geef dan voorbeelden van ervaringen of belevingen die je had op de leeftijd van de leerlingen. Daarmee kan je de afstand verkleinen tussen jou en de leerlingen.

  • Maak aan het begin van de lessenserie met de leerlingen afspraken welke vragen jij wel en niet beantwoordt. Op het moment dat leerlingen een te persoonlijke vraag stellen, kan je hiernaar verwijzen.
  • Bereid je voor op de vragen die je kan krijgen. Bedenk vooraf welke vragen je juist wel en niet wil beantwoorden. Leerlingen proberen je als docent soms uit door vragen te stellen over je seksuele verleden, je seksuele voorkeuren en ideeën.
  • Geef duidelijk je grens aan: op welke vragen wil je wel en niet antwoord geven? Leg uit waarom je geen antwoord geeft. Het voelt veilig voor leerlingen wanneer jij als docent duidelijk je grenzen aangeeft.
  • Houd je vast aan je eigen grenzen en laat je niet door vragen van leerlingen overvallen.
  • Maak een grapje of spiegel de vraag terug. Je zou in dat geval kunnen vragen: ‘Hoe zou jij het vinden wanneer ik jou zou vragen…’. Wanneer dat niet bij je past, kan je ook aangeven dat de vraag ‘te persoonlijk’ is. Zo geef je leerlingen meteen het voorbeeld hoe je zo’n vraag kan pareren.
  • Een vraag aan jou als docent kan je ook gebruiken als start van een discussie, zonder antwoord te geven.

Hoe bewaak je de grenzen van leerlingen?

Wat doe als je docent wanneer leerlingen elkaar ongepaste vragen stellen? Wanneer grijp je in? Lees hiervoor deze tips:

  • Grijp in wanneer een leerling een nare opmerking maakt of een lastige vraag stelt aan een andere leerling. Maak de leerling bewust van de impact van die vraag. Je kan de leerling bijvoorbeeld vragen ‘Waarom stel je die vraag?’ of ‘Wat zou je ervan vinden als jou daarnaar gevraagd wordt?’
  • Let extra op leerlingen in een zwakkere positie of leerlingen die stoorzenders zijn.

  • Probeer in te schatten of een leerling zelf antwoord kan geven en zelf de situatie op kan lossen. Zo niet, grijp dan tijdig in.
  • Rem een leerling af wanneer deze teveel informatie over zichzelf vertelt in de klas. Bespreek met de leerling de gevaren van het delen van informatie.
  • Maak afspraken met de klas dat er serieus omgegaan wordt met verhalen die leerlingen delen met de klas.
  • Maak de afspraak dat gedeelde ervaringen en verhalen binnen de klas blijven.
  • Geef leerlingen altijd de mogelijkheid om niet op vragen te reageren en te mogen ‘passen’.

Ervaringsverhalen

“Sommige leerlingen hebben meer geëxperimenteerd dan ikzelf”
Matthijs

Matthijs (33 jaar) is biologiedocent. Hij geeft al twaalf jaar seksuele voorlichting op een...

“Een veilige sfeer betekent voor mij dat een leerling alles kwijt kan”
Jan

Biologiedocent Jan (59 jaar) geeft al 38 jaar seksuele voorlichting aan havo- en...

“Natuurlijk heb ik ook wel eens last gehad van schaamte”
Lex

Lex (57 jaar) heeft jarenlang seksuele voorlichting gegeven aan vmbo-leerlingen in...

“Het is niet erg verstandig om over je eigen seksleven te praten”
Carla

Biologiedocente Carla (32 jaar) geeft al dertien jaar seksuele voorlichting op het vmbo. “Ja,...

“Als een leerling die les niet aanwezig wil zijn, hoeft dat ook niet”
Vidija

Biologiedocente Vidija (42 jaar) geeft al meer dan tien jaar seksuele voorlichting op het...

“Een stukje mediawijsheid is erg belangrijk”
Frank

Frank (55 jaar) is vestigingsdirecteur en ckv-docent op een vmbo-school. Hij heeft veel...

“Leerlingen zijn nieuwsgierig naar de cultuur van klasgenoten”
Lilian

Lilian (59 jaar) is docente wiskunde en Nederlands op een vmbo-school in Amsterdam. Sinds...

Top